Vragen over businesscase, transparantie en risico’s

In Muiderberg wordt volop gesproken over het warmtenet. Dat vinden wij goed. Een project als dit raakt veel bewoners en roept vragen op — zeker over betaalbaarheid, financiële haalbaarheid en risico’s.

De afgelopen weken kregen we hierover ook brieven en rekenmodellen toegestuurd, lees hier ons antwoord: Beantwoording vragen

In dit artikel zetten we de belangrijkste vragen op een rij en leggen we uit hoe wij hiermee omgaan.

1) “Waarom vragen jullie om een startcontract terwijl niet alle cijfers definitief zijn?”

Een terechte vraag. In een ontwikkeltraject zijn cijfers in het begin altijd voorlopige inzichten: offertes moeten nog binnenkomen, subsidies moeten worden vastgesteld en financiers willen pas toetsen als het plan voldoende concreet is.

Het startcontract is daarom bedoeld als een stap in een zorgvuldig proces, niet als een definitieve eindbeslissing. Het helpt om duidelijkheid te krijgen over deelname, zodat we:

• leveranciers gericht kunnen uitvragen,
• financiering scherp kunnen organiseren,
• en de businesscase kunnen doorrekenen op basis van realistische aantallen aansluitingen.

Belangrijk daarbij: een startcontract bevat ontbindende voorwaarden. Als blijkt dat het project financieel of technisch niet haalbaar is, of als financiering niet rondkomt, dan gaat het project niet door. En ook andersom: als het project wel financieel en technisch haalbaar is, dan weten bewoners precies wat de contractuele afspraken zijn. Deze worden altijd in de Projectraad met elkaar vastgesteld.

2) “Welke risico’s dragen bewoners in de ontwikkelfase?”

Kort gezegd: bewoners dragen niet het investerings- of exploitatierisico van het warmtenet. De grote investeringen in bronnen, leidingen en het warmtestation worden gedaan door het warmtebedrijf en financiers, niet door bewoners.

Wat bewoners wél doen:

• een keuze maken of zij mee willen in het verdere traject;
• pas later (na woningschouw en heldere kostenopgave) beslissen over aansluiting.

En wat we daarnaast borgen:

• tarieven binnen wettelijke kaders (ACM);
• toetsing door bewoners via commissies en projectraad;
• externe toetsing door financiers (due diligence), waarbij het rekenmodel en de aannames worden doorgelicht.

3) “Er circuleren Excel-modellen die tekorten voorspellen — klopt dat?”

Er is een rekenmodel gedeeld dat tot forse tekorten komt. Wij begrijpen dat dit vragen oproept. Tegelijk zien we dat in zulke modellen aannames snel bepalend zijn: kleine wijzigingen in bijvoorbeeld investeringsbedragen, rente, subsidies, indexaties, onderhoudskosten of prestaties van installaties kunnen de uitkomst sterk veranderen.

Het gepresenteerde model van enkele bewoners is door enkele specialisten bekeken. Op basis van de door de ingenieursbureaus berekende kostencomponenten en aannames blijkt ook het model dat gepresenteerd was een positief resultaat te geven.

Daarom werken wij met een sectorbreed gevalideerd financieel model dat over de hele looptijd de resultaten, kasstromen en risico’s doorrekent. Dat model is nu gevuld op basis van uitgewerkte ontwerpen en getoetst op ervaringscijfers en kengetallen. De komende periode wordt dit verder verfijnd met:

• offertes van leveranciers,
• concrete subsidievoorwaarden,
• voorstellen van financiers,
• en lokale data (zoals geanonimiseerde jaarafrekeningen en warmtevraagprofielen).

Zodra deze informatie bevestigd wordt op basis van offertes van leveranciers hebben we nog meer zekerheid. Voor de liefhebbers is een aantal parameters ook in de beantwoording op de vragen van bewoners al gedeeld.

4) “Hoe zorgen we dat warmte betaalbaar blijft?”

Betaalbaarheid is voor ons geen sluitstuk, maar een uitgangspunt. Warmte moet werken voor iedereen, maar zeker ook voor:

• mensen met een kleine portemonnee,
• huishoudens met laag verbruik,
• én bewoners die technisch of financieel niet eenvoudig kunnen verduurzamen met een individuele oplossing.

Daarom bouwen we het tarief transparant op en bespreken we dit met bewoners. Daarnaast gaan we komende periode een analyse doen van alle beschikbare energie jaarrekeningen, zodat we zeker kunnen zijn dat het ook voor iedereen werkt. En ook geldt:

• de ACM stelt een maximumtarief vast;
• wij sturen erop om onder dat maximum te blijven (o.a. door subsidies en efficiënte uitvoering en doordat een coöperatief warmtenet geen winst hoeft te maken);
• tarieven en uitgangspunten worden besproken in de projectraad.

5) “Waarom een warmtenet, en niet iedereen een eigen warmtepomp?”

Ook dat is een legitieme vraag. Een warmtepomp kan voor sommige huizen een goede oplossing zijn.

TCO – Total Cost of Ownership

De beste methode om alternatieven voor aardgas te vergelijken is om alle kosten en opbrengsten over een periode van 30 jaar. Dat hebben wij gedaan en is diverse maken door onafhankelijke derden ook gedaan. Uit al deze berekeningen blijkt dat een warmtenet een iets lagere TCO heeft dan de TCO van individuele warmtepompen.

Daarnaast zijn lopen we tegen twee grote knelpunten aan als hele wijken tegelijk elektrificeren:

Netcongestie en piekbelasting
Bij veel individuele warmtepompen stijgt de elektriciteitsvraag meer, vooral ook op koude momenten. Dat vraagt forse netverzwaring en brengt risico’s op overbelasting en lange wachttijden met zich mee.

Maatschappelijke kosten
Netverzwaring en extra infrastructuur worden betaald via netkosten en publieke investeringen — dus door iedereen, ook door bewoners die minder makkelijk kunnen meedoen of later pas kunnen overstappen.

Een collectief warmtenet kan die pieken beter beheersen, de netvraag spreiden en daarmee de systeemkosten beperken. Dat maakt de energietransitie efficiënter en eerlijker. Daarom is het landelijke beleid dat zo’n 40% van alle gebouwen op warmtenetten aangesloten worden.

6) Transparantie: wat delen we wanneer?

We willen transparant zijn, en ook zorgvuldig: “een getal” zonder context kan onbedoeld verwarring of onrust veroorzaken. Daarom kiezen we voor het volgende:

• nu: uitleg over proces, keuzes, risicoverdeling en uitgangspunten;
• komende maanden: steeds concretere bandbreedtes, scenario’s en onderbouwing zodra offertes/subsidies/financiering zijn uitgewerkt;
• voor de definitieve stap: toetsing door bewonersorganen én due diligence door financiers.

Onze kern: duurzaam, collectief en betaalbaar

Warmtenet Muiderberg is opgezet vanuit drie doelen:

• Duurzaam: stap voor stap van aardgas af, met een systeem dat kan meegroeien met verdere verduurzaming.
• Collectief: een oplossing waarin iedereen kan meedoen, niet alleen wie het technisch en financieel al makkelijk heeft.
• Betaalbaar: warmte die nú én op termijn betaalbaar blijft, met bescherming via wet- en regelgeving en met bewoners aan tafel.

We blijven graag in gesprek. Vragen zijn welkom — het liefst in een setting waarin we ze zorgvuldig kunnen beantwoorden en de informatie kunnen toelichten, zoals tijdens bewonersavonden en de projectraad.